THE EVOLUTION OF PACKAGING DESIGN

วิวัฒนาการการออกแบบบรรจุภัณฑ์

THE  EVOLUTION  OF  PACKAGING  DESIGN

วิวัฒนาการของการออกแบบบรรจุภัณฑ์  หรือการบรรจุหีบห่อ  เริ่มกระทำขึ้นเป็นครั้งแรกเมื่อใดนั้น  คงจะหาคำตอบที่แน่นอนได้ยาก  แต่ถ้าหากจะสันนิษฐานตามหลักฐานและ  สัญชาติญาณการเรียนรู้ของมนุษย์  นับตั้งแต่สมัยก่อนประวัติศาสตร์เป็นต้นมาในเรื่องของการคิดค้นและการแก้ปัญหาเพื่อความสะดวกสบายในการเคลื่อนย้ายวัตถุมวลสาร  (CREATED  TO  MAKE  TRANSPORTTATION  EASIER)  แล้วอาจกล่าวเป็นเหตุเป็นผล  แห่งวิวัฒนาการของการออกแบบบรรจุภัณฑ์ได้ง่ายขึ้น

 

เมื่อมนุษย์มีความจำเป็นที่จะต้องบริโภคน้ำ  และอาหารเพื่อดำรงชีพของตนเอง  สิ่งแรกที่เป็นอุปกรณ์ช่วยนำพาอาหารเข้าสู่ปากได้ก็คือมือ  เช่นใช้อุ้งมือรองรับ  หยิบ จับเอาอาหาร  แต่ถ้าเกิดความต้องการที่มากขึ้น  อุ้งมือทั้งสองข้างก็ไม่สามารถสนองความต้องการได้  ดังนั้นมนุษย์จึงเริ่มมีการเรียนรู้และคิดค้น  เพื่อแก้ปัญหาขึ้น  ด้วยการมองหาวัสดุที่มีอยู่รอบกายที่มีลักษณะใกล้เคียงกับอุ้งมือเช่นเป็นแอ่ง  หลุมหรือลักษณะใกล้เคียงและมีพื้นที่การรองรับได้มากกว่า  สะดวกกว่า  เข้ามาเป็นอุปกรณ์ช่วยเคลื่อนย้ายนำพาอาหารหรือวัตถุที่ต้องการ  เช่น  ใบไม้  เปลือกไม้  เปลือกหอย  กระบอกไม้  กระเพราะสัตว์  หนังสัตว์  ฯลฯ  เป็นต้น  การรู้จักการแก้ปัญหาด้วยการนำเอาวัตถุดิบ  (RAW  MATERIALS)  จากธรรมชาติเข้ามาเป็นอุปกรณ์ช่วยเคลื่อนย้ายวัตถุมวลสาร  การกระทำดังกล่าวจึงนับว่าเป็นที่มาของบรรจุ  (FILLING)

ต่อมาเมื่อมนุษย์มีเวลาว่าง  และความต้องการมากขึ้นก็เริ่มให้ความสนใจกับเครื่องมือ อุปกรณ์ต่าง ๆ เหล่านี้  ด้วยการนำมาขัดเกลา  ตกแต่งประดิดประดอยเพิ่มเติมเพื่อให้เหมาะสมกับการจับ  ถือ  หิ้วหรือหาบคอน 

ไม่ให้เป็นที่ระคายเคืองต่อสรีระร่างกาย และสามารถอำนวยความสะดวกสบายแก่การเคลื่อนย้ายวัตถุมวลสารมากขึ้น  เช่น  การรู้จักเย็บกระทงจากใบไม้  รู้จักการนำเอาเถาวัลย์  กิ่งไม้  ใบหญ้า  มาขัด  สาน  ทอ  ขึ้นเป็นกระจาด  ตะกร้า  ชะลอม  และรู้จักการนำเอาหนังสัตว์มาพับ  เย็บ  มัดห่อหุ้ม  พืชพันธ์ธัญญาหาร  จากการที่มนุษย์ในสมัยก่อนรู้จักการประดิษฐ์  คิดค้นภาชนะบรรจุ  ด้วยการดัดแปลงคุณสมบัติทางกายภาพของวัสดุธรรมชาติให้มีรูปร่างและหน้าที่ใช้สอยเพิ่มขึ้นนี่เอง  จึงจัดว่าเป็นการออกแบบบรรจุภัณฑ์ขั้นพื้นฐาน (PRIMITIVE  PACKAGING  DESIGN)  ที่มนุษย์ในสมัยก่อนได้กระทำขึ้

นตามสภาพการเรียนรู้และการค้นพบวัสดุในแต่ละยุค

 

ตามหลักฐานทางประวัติศาสตร์กล่าวไว้ว่า  มนุษย์เผ่าพันธุ์แรกที่รู้จักการทำอาชีพเกษตรกรรมเป็นพวกแรกคือ  มนุษย์โครมันยอง (CROMAGNON)  ซึ่งมีอายุอยู่ในราว  10,000-20,000  ปี ก่อนคริสตกาล  มนุษย์พวกนี้ทำให้เกิดระบบการผลิตและแลกเปลี่ยนผลิตภัณฑ์ซึ่งกันและกันขึ้นมา  ในระยะแรกก็อาจจะเริ่มขึ้น

เฉพาะในหมู่ญาติมิตรหรือกลุ่มชนที่อยู่ใกล้เคียง  ต่อมาเมื่อการดำรงชีพเปลี่ยนแปลงไป  ประชากรมีจำนวนเพิ่มขึ้นก็ทำให้ขนาดของชุมชนเปลี่ยนสภาพเป็นหมู่บ้าน  กลายเป็นเมือง  และจากเมืองกลายเป็นประเทศที่ขยายอาณาเขตกว้างไกลออกไป  รูปแบบการผลิตและการแลกเปลี่ยนธรรมดาจึงพัฒนาขึ้นเป็นระบบการผลิตเพื่อ  การค้าและการบริการ  (PRODUCTION  OF  GOODS  AND  SERVICE)  หรือระบบการผลิตแบบอุตสาหกรรม  (MASS  PRODUCTION)  เพื่อให้สามารถรองรับความต้องการด้านการอุปโภคบริโภคของประชากรที่เพิ่มขึ้นได้อย่างเพียงพอ  ดังนั้นการขนส่ง  การบรรจุสินค้าและพัฒนารูปแบบสิ่งห่อหุ้มผลิตภัณฑ์จึงได้รับความสำคัญขึ้นเป็นลำดับ  มีการคิดค้นรูปแบบบรรจุภัณฑ์ขึ้นตามกาลเวลาและความก้าวหน้าทางวัตถุที่ค้นพบ  ดังเช่นจากหลักฐานที่ปรากฏว่าการทอผ้าและการผลิตเครื่องปั้นดินเผาถูกค้นพบและใช้เป็น

บรรจุภัณฑ์มาเมื่อประมาณ  8,000  ปีก่อนคริสตกาลและหลังจากนั้นไม่นานภาชนะเครื่องแก้วอย่างหยาบ ๆ ก็ถูกค้นพบ  โลหะ  ค้นพบราวปลายยุคหิน  และการรู้จักสร้างหีบไม้ถังไม้  ลังไม้  ก็เริ่มมีการใช้ในยุคของกรีกและโรมันเป็นต้นมา

 

การออกแบบบรรจุภัณฑ์  จึงเริ่มเข้ามามีบทบาทสำคัญต่อการค้าและการบริการในฐานะของสิ่งที่ช่วยอำนวยความสะดวกแก่การขนส่งสินค้า  (AID  TRANSPORTATION)  โดยทำหน้าที่ขั้นพื้นฐานอันดับแรกคือ ปกป้อง  คุ้มครองสินค้าให้ปลอดภัยจากความเสียหาย  อันเนื่องมาจากการกระทบกระเทือน และป้องกันสิ่งปนเปื้อนที่ไม่พึงประสงค์  (TO  PREVENT  SPILLAGE  AND  CONTAMINATION)  ที่อาจจะเกิดขึ้นในระหว่างการขนส่งสินค้าผลิตภัณฑ์จากโรงงานผลิตไปจนกระทั่งถึงมือผู้บริโภค  ซึ่งบทบาทนี้ก็มีผลทำให้รูปแบบของบรรจุภัณฑ์ () มีการพัฒนาขึ้นรองรับ  มีการออกแบบภาชนะบรรจุแบบปิด  (CLOSED  CONTATNER)  เช่น  ถังไม้  (BARREL)  การรู้จักปิดผนึกบรรจุภัณฑ์  (CONTAINER  CLOSURE)  เช่น  มีฝาจุกปิดขวด  (BOTTLE  PLUG  SEALS) ฯลฯ  เป็นต้น  เทคนิคและกรรมวิธีการบรรจุที่พัฒนาขึ้นตามหน้าที่ใช้สอยเหล่านี้  จึงเป็นผลทำให้เกิดการพัฒนารูปแบบบรรจุภัณฑ์ที่หลากหลายลักษณะตามกาลเวลา  และการค้นพบวัสดุหรือเทคโนโลยีที่นำมาใช้